GreekEnglish (United Kingdom)
Διαφήμιση


Νίκος Τιμοθέου

 

Το σύγχρονο κοινωνικό κράτος – Η ευτυχία των πολιτών της τρίτης γενιάς

 

Στο σύγχρονο κοινωνικό κράτος, η Πολιτεία ανάμεσα σε άλλα μελετά, σχεδιάζει, προγραμματίζει και δρα με συγκεκριμένους στόχους, που αποβλέπουν στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του λαού.

 

Οι πλέον σύγχρονες πολιτικές θεωρίες και πρακτικές βασίζονται στη μεγιστοποίηση της ΕΥΤΥΧΙΑΣ του πολίτη – ιδιότητα που είναι μετρήσιμη συνάρτηση πολλών παραμέτρων και παραγόντων.

Σήμερα θα ασχοληθούμε με κάποιες πτυχές της Τρίτης ηλικίας (60/65 μέχρι 75/78) και θα αγγίξουμε ελαφρά την Τέταρτη (75 και άνω).

Το προσδόκιμο της ανθρώπινης χρονολογικής ηλικίας αυξήθηκε μέσα στον 20ο αιώνα θεαματικά – κατά 33 ολόκληρα χρόνια. Και αυτό χάριν στα επιτεύγματα της επιστήμης και ιδιαίτερα της ιατρικής και της φαρμακολογίας. Τον 21ο αιώνα συνεχίζει να ανέρχεται – με ρυθμό 1½ – 2 μήνες ετησίως!

Και όμως, οι περισσότερες κοινωνίες και οι πολιτικοί τους πολύ λίγο έχουν ασχοληθεί με τον ραγδαία αυξανόμενο πληθυσμό της 3ης και της 4ης ηλικίας. Αν τώρα, οι ογδοντάρηδες συνιστούν 3,5 – 5,5% του πληθυσμού στις χώρες της ΕΕ, το 2050 θα πλησιάσουν το 9,5%!

Είναι πολλαπλά σημαντικό να ασχοληθεί η Πολιτεία με την ευημερία και ευτυχία τόσο των ατόμων της 3ης ηλικίας, που γενικά διατηρούν τη σωματική και την πνευματική τους ρώμη και έχουν πλήρη αυτονομία, αλλά και με τα εύθραυστα άτομα της 4ης ηλικίας, των οποίων σταδιακά φθίνουν οι λειτουργικές και οι γνωστικές ικανότητες, καθώς και η αυτονομία.

Στην Κυπριακή κοινωνία βρίσκεται σε εξέλιξη τη στιγμή αυτή μια γελοία αντιπαράθεση μεταξύ των προοδευτικών «κεντρο-δεξιών» δυνάμεων και των συντηρητικών «αριστερών» γύρω από το όριο συνταξιοδότησης – αν πρέπει να παραμείνει στο 63ο ή να ανέλθει στο 65ο! Και αυτό τάχατες χάριν των νέων και της εργοδότησης τους!

Η επιστήμη παραδέχεται ότι οι πλείστοι άνθρωποι της 3ης ηλικίας διατηρούν την ακμή τους και μπορούν να αποδώσουν άριστα σε πλείστες εργασίες. Η διάκριση που πρέπει ίσως να γίνει εδώ είναι ότι η βιολογική ηλικία των χειρωνακτών της 3ης ηλικίας υπολείπεται στατιστικά της αντίστοιχης των πνευματικώς εργαζομένων κατά πέντε και πλέον χρόνια, αν οι υπόλοιποι παράγοντες που την επηρεάζουν είναι παρόμοιοι.

Η τεχνητή, κατά συνέπεια, οριοθέτηση της ηλικίας αναγκαστικής συνταξιοδότησης είναι λανθασμένη και δυσμενής τόσο για την οικονομία, όσο και για το άτομο.

Σε πιο προηγμένες χώρες και με βάση κυρίως οικονομικά κριτήρια, το όριο μετακινείται συνεχώς προς τα πάνω ή και συσχετίζεται αυτόματα με το προσδόκιμο ζωής και έχει ανέβει μέχρι τα 67. Στη Βρετανία μάλιστα το όριο έχει καταργηθεί και για να συνταξιοδοτηθεί ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ το άτομο, θα πρέπει να αποδείξει ο εργοδότης του ότι δεν είναι πια σε θέση να εκτελέσει αποτελεσματικά και αποδοτικά την εργασία του – έτσι καταργείται η ηλικιακή διάκριση.

Στην Κύπρο, το κόμμα του «εργαζόμενου» λαού και οι «λαϊκές» οργανώσεις του αγνοούν απόλυτα τα άτομα 3ης ηλικίας και ούτε καν περνά από το μυαλό τους να τους ρωτήσουν τι οι ίδιοι μπορούν και θέλουν να κάμουν! Και για να είμαστε δίκαιοι, οι λοιπές πολιτικές δυνάμεις ασχολούνται μόνο με τη στενή οικονομική πτυχή: το κόστος συνταξιοδότησης!

Και όμως τα άτομα της 3ης ηλικίας μπορούν να συνεισφέρουν πολλά στην οικονομική δραστηριότητα και έχουν πολλές γνώσεις και εμπειρίες να προσφέρουν και στον τομέα της εξειδίκευσης τους και σε άλλους τομείς, όπως είναι οι επιμορφωτικές, κοινωνικές και φιλανθρωπικές υπηρεσίες με μίσθωση ή εθελοντικά και η συμμετοχή σε ερευνητικά έργα και μελέτες, που απαιτούν συλλογή και ανάλυση στοιχείων.

Στις Σκανδιναβικές χώρες ήδη πολλοί εργοδότες επιτρέπουν στους εργαζόμενους που εισέρχονται στην 3η ηλικία να αλλάζουν καθήκοντα και να γίνονται εσωτερικοί σύμβουλοι, να συμμετέχουν σε έργα βελτίωσης και στις σχολές επιμόρφωσης και ακόμη να αποχωρούν σταδιακά από την ενεργό επαγγελματική δράση, πχ σε τέσσερα-πέντε χρόνια. Ειδικότερα, τα διευθυντικά στελέχη παραδίδουν τις αγχώδεις και φθοροποιούς θέσεις σε νεότερους, ενώ επικεντρώνονται σε καθαυτό τεχνογνωσιακά ή επιτελικά καθήκοντα. Ακόμη, αξιοποιούνται στην εισαγωγή νέων επιχειρησιακών δραστηριοτήτων ή τεχνολογιών, που απαιτούν κατά τη μεταβατική περίοδο επιπρόσθετο ανθρώπινο δυναμικό.

Κατά την περίοδο αυτή, η αμοιβή τους μειώνεται ανάλογα αφού ένα μέρος της συνιστά ο μειούμενος μισθός και το υπόλοιπο αυξανόμενο ποσοστό της σύνταξης. Με αυτό τον τρόπο και οι γνώσεις τους μεταδίδονται στους νεότερους και οι ίδιοι προσαρμόζονται σταδιακά στη νέα τους ζωή.

Η προσέγγιση αυτή έχει επιπρόσθετα το πλεονέκτημα ότι βελτιώνει την ψυχική υγεία των ατόμων 3ης ηλικίας και μειώνει το κόστος και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης (ΙΦΠ) τους και της συνταξιοδότησης τους.

Ας δούμε τώρα συνοπτικά πως ακόμη μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα υγείας και ζωής και άρα η ευτυχία των ατόμων 3ης ηλικίας και περαιτέρω της 4ης ηλικίας.

Σταχυολογώ από το εξαιρετικό βιβλίο «Το Αλφαβητάρι του αιωνόβιου» του καθηγητή Παθολογίας, Γηριατρικής και Βιολογίας της Γήρανσης Δρ Θάνου Μπενέτου, που διαπρέπει στη Γαλλία (Εκδόσεις Πατάκη, €15). Το συνιστώ ένθερμα σε όλες τις ηλικίες.

Ευεργετική είναι

  1. η ενεργητική και κοινωνική ζωή –προσοχή όμως στην εμπλοκή στην πολιτική που απαιτεί καλή διαχείριση συνεπαγόμενου στρες!
  2. η επαναληπτική διανοητική και (λελογισμένη) σωματική άσκηση – και αντοχής (περπάτημα, κολύμπι, ποδηλασία, τένις, κλπ) και αντίστασης. όσο πιο νωρίς (από παιδική ηλικία) αρχίσει, τόσο πιο αποτελεσματική είναι.
  3. η ισορροπημένη κρητική διατροφή:
  • πλούσια σε λαχανικά, όσπρια, φρούτα, ελαιόλαδο, γιαούρτι
  • φτωχή σε ζωική τροφή – κρέας, λίπος, κλπ-, ζάχαρη, αλάτι.
  1. η υγιής σεξουαλική ζωή.
  2. η χαρούμενη, θετική σκέψη με πολύ γέλιο και χαμόγελο.
  3. η γνώση και παρακολούθηση των παραγόντων κινδύνου και ιδιαίτερα η αποφυγή:

(1)    παχυσαρκίας

(2) καπνίσματος

(3) κατάχρησης του αλκοόλ

(4) καθιστικής ζωής.

Αποφυγή των πολυδιαφημιζόμενων «ελιξίριων» νεότητας, εκτός με ιατρική εντολή:

  • συμπληρωμάτων διατροφής
  • βιταμινών
  • ορμονικής αναπλήρωσης.

Μια σύγχρονη Πολιτεία οφείλει να δρα έτσι ώστε οι πολίτες 3ης ηλικίας

  • να είναι κοινωνικά και οικονομικά ενεργοί
  • να έχουν τους πόρους και τα μέσα (δυνατότητα αμειβόμενης απασχόλησης, ειδικές σχολές, γυμναστήρια, ραδιοτηλεοπτικά κανάλια και εκπομπές, κοκ) για να διασφαλίζουν καλή πνευματική και σωματική υγεία και να νιώθουν χρήσιμοι και ευτυχείς – έτσι βελτιώνεται σημαντικά η υγεία τους και στην 4ηηλικία
  • να έχουν καλή ΙΦΠ.

Πίνακας ορίων αφυπηρέτησης στην Ευρώπη πριν την οικονομική κρίση

Σημ. Προσέξτε ότι το ποσοστό των ατόμων που παραμένουν στην εργασία μέχρι το μέγιστο επιτρεπόμενο όριο είναι σχετικά μικρό ( κυμαίνεται στις χώρες μέλη της ΕΕ σε 50-70%) με αποτέλεσμα η μέση ηλικία αφυπηρέτησης να υπολείπεται πολύ του επίσημου ορίου!

Η Eurostat παρουσιάζει το όριο στην Κύπρο λανθασμένα στα 65!